دانلود مقاله بررسی عوامل بازرگانی تاثیرگذار بر فروش داخلی فرش دستباف در word

استاندارد

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود مقاله بررسی عوامل بازرگانی تاثیرگذار بر فروش داخلی فرش دستباف در word دارای 43 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله بررسی عوامل بازرگانی تاثیرگذار بر فروش داخلی فرش دستباف در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : توضیحات زیر بخشی از متن اصلی می باشد که بدون قالب و فرمت بندی کپی شده است

بخشی از فهرست مطالب پروژه دانلود مقاله بررسی عوامل بازرگانی تاثیرگذار بر فروش داخلی فرش دستباف در word

فصل اول: مقدمه
بخش اول: روش تحقیق
بخش دوم: مقدمه
فصل دوم: ادبیات وپیشینه تحقیق
فصل سوم: مبانی نظری تحقیق
بخش اول: فروش
تجارت سنتی فرش دستبافت
هزینه های مربوط به کیفیت
تاثیر قیمت بر کیفیت
1-1هزینه های پیشگیری
1-2- هزینه ارزیابی
هزینه های شکست
1-2- هزینه های شکست درون سازمانی
2-2- هزینه های برون سازمانی
قیمت‌گذاری کالاها
شیوه های عمومی قیمت گذاری
روشهای قیمت‌گذاری محصول

عنوان صفحه

فروش خرده فروشان هدایت شده و تلاشهای بازار
بخش دوم: تبلیغات
بازاریابی و فروش
ناباوری صادر کنندگان به تبلیغات و استفاده ناچیز از ان
عدم موفقیت تبلیغات انجام شده
بی توجهی به گروههای هدف
بخش سوم: مشتری
اندازه گیری رضایت مشتری
ارزش حفظ مشتری
نتیجه گیری
منابع و مآخذ

بخشی از منابع و مراجع پروژه دانلود مقاله بررسی عوامل بازرگانی تاثیرگذار بر فروش داخلی فرش دستباف در word

عنوان پایان نامه: مطالعه و بررسی تجارت در فرش دستبافت استاد راهنما: آقای برزگری محقق: طیبه شاه ولی- طاهره شریف بیگی
مقاله : نقش هزینه یابی کیفیت در نظام مدیریت سنتی فرش دستباف، نویسنده: علی میرشاهی کارشناس فرش دستباف
1 طرح تحقیقاتی: راهکارهای توسعه بازار داخلی فرش ایران
2 مجری : داود چراغی
3 مقاله : نقش هزینه یابی کیفیت در نظام مدیریت سنتی فرش دستباف
نویسنده: علی میرشاهی کارشناس فرش دستباف
عنوان پایان نامه: بررسی روش های مدیریت تولید شرکت میری در توسعه صادرات- استاد راهنما : آقای آقاجانی – محقق: مرضیه رزاقی دودمان- خرداد
فصلنامه تخصصی فرش سال اول شماره 3 سال
مقاله: بررسی مقایسه ای کانالهای توزیع فرش دستباف ایران در کشورهای هدف با تاکید بر نقش ایرانیان در این کانالها
نویسنده: علیرضا روستا سکه روانی
اندازه گیری رضایت مشتری – نویسنده : نیگل هیل- مترجمان : محمدرضا اسکندری- منیره اسکندری – موسسه خدمات فرهنگی رسا-
عنوان پایانامه: بررسی خصوصیات فرش صادراتی اصفهان در بازارهای جهانی با تاکید بر بازارهای هدف
استاد راهنما : اقای برزگری مشاور : لطفی افشار دانشجو : مهدیه زکایی

چکیده

این پژوهش به بین بررسی عوامل بازرگانی تاثیر گذار بر فروش داخلی فرش دستبافت پرداخته واین عوامل را به طور کامل مورد بررسی قرار داده تا علاوه بر کمیت ، کیفیت اطلاعات نیز از روائی، پایانی کاملی برخودار باشد برای کاهش مشکلات فروش، کیفیت و ; در فرش دستبافت نیاز به همکاری و همدلی میان تمام چرخه زنجیره تامین و مدیریت این است و در این صورت باز خورد مناسب ایجاد، حفظ و ارتقا می یابد این پژوهش در مورد شناسایی مشکلات فرش دستبافت و رفع آن بوده است با تکیه بر اصول و مبانی نظری ، مدل مفهومی طرح تحقیق، طراحی و ارائه شده است. یافته های تحقیق بیانگر وجود تفاوت معنا دار در روابط و تاثیرات عوامل تشکیل دهنده الگو است. . به طوری که مدل تحقیق ، فرضیه اصلی ، فرضیه فرعی تحقیق، جامعه آماری:تولید کنندگان فرش دستبافت، مصرف کنندگان فرش دستبافت، توزیع کنندگان فرش دستبافت،کارشناسان دولتی فرش دستبافت، تعداد نمونه: از هر کدام 4 نمونه تائید شده اند . نتایج تحقیق حاضر، مبنای را برای سیاستگذاران و تصمیم گیرندگان صنعت فرش دستبافت به ویژه در امر تجارت فراهم می آورد

مقدمه

صنایع دستی ایران به عنوان نماد و تبلور فرهنک غنی این سرزمین از دیرباز شهرتی جهانی داشته است. خمیر مایه اصلی آثاری که به دست هنرمندان خلاق و خستگی ناپذیر ایران پدید آمده از عمق تاریخ کهن این مرز و بوم نشات گرفته است

در این میان “فرش دستباف ” ایرانی با رنک‌ها و نقشه های متنوع از جایگاه ویژه ای در صنایع دستی کشور برخورداراست

فرش دستباف ایران کالایی است پر ارزش، با سابقه ای بس طولانی   که ریشه در آداب ،فرهنک، سنتها و اعتقادات هنرمندانی دارد که زیبایی‌ها و مفاهیم عمیق برخاسته از قلب و جان آنان را با         سرانگشتانی اعجاز آفرین بر تار و پود قالی و دیگر بافته‌ها گره می زند و آثاری بس شکوهمند را به علاقه مندان و مشتاقان این هنر عرضه می‌دارد

امروزه باوجود بازار شدید رقابتی، مشغله های دنیای جدید و دغدغه های جهان صنعتی، چه در ایران و چه در خارج از ایران، نام ایران با نام فرش گره خورده است. خانه ی یک ایرانی بدون فرش ،          خانه ای بی‌روح و خالی جلوه می‌کند و این نمونه های کم نظیر پیوند یک قوم با هنر ملی خود است

فرش برای همه ایرانی‌ها عنصری فراتر از یک صنعت است و علاوه بر جنبه های اقتصادی آن، معرف فرهنک و هنر اصیل ایران و توانمندی های فوق‌العاده ایرانیان است و در شناساندن فرهنک وهنر ایران به ملل دیگر نقش موثری دارد

در لابه لای تارو پود فرش ایرانی می‌توان جلوه های گوناگون فرهنک ملی را بازشناخت و با گذشته‌ها ارتباطی معنوی برقرارکرد

در میان هنرهای دستی ایرانیان قالی بافی یکی از ارزشمندترین و ماندگارترین حرفه ها و صنایعی است که قدمت چند هزار ساله دارد. این هنر ملی و صنعت دستی بی نظیر که شهرت جهانی داشته و قدر و منزلت آن بر کسی پوشیده نیست به لحاظ داشتن ارزش های اقتصادی روز افزون در طول تاریخ پر فراز و نشیبش با تلفیق و همگامی هنرهای دیگری چون نقاشی- نگارگری- خوشنویسی- معماری و ; فرهنگ معنوی و مادی باروری را چاشنی زیبایی قرار داده و در گستره نا محدود خود فضائی را فراهم ساخته که اندیشه خلاق و ناب ایرانی بتواند هر آنچه در ذهن و خیال دارد در فرش عینیت بخشد و از آمیزه ی خیال و اسطوره بصورت مرکب و یا مجزا معنایی و مفهومی ویژه ارائه دهد

قابلیت تولید پنبه ،ابریشم ،پشم و رنگ در طبیعت ایران امکان توسعه این حرفه بومی را فراهم ساخته است و ایرانیان صاحب ذوق و استعداد با نبوغ و روحیه خویش این عناصر و منابع طبیعی را در ترکیبی خاص و ابعادی نو شکل داده تا دست بافته ای زیبا و منحصر به فردی به نام فرش آفریده  باشند

در گذته ایرانیان روی زمین می نشستند و به همین دلیل سرتاسر اتاق را با فرش می پوشاندند تا سرمای زمین به بدن انسان آسیب نرساند. ولی با رشد علم و تکنولوژی و با وجود کالاهای جانشین ارزان قیمت ،انواع کفپوش های ماشینی ، پارکت، سرامیک و; کارکرد فرش تا حدودی تغییر کرده است در گذشته و به دلیل اینکه از فرش صرفا به عنوان کفپوش استفاده می شد ، افراد می توانستند آن را با قیمت های نسبتا پائین تری تهیه کنند ، اما در حال حاضر چون قالی تبدیل به یک کالای تزئینی شده مردم به فرش های نفیس اما کوچک تر گرایش پیدا کرده اند . باید فرش دستبافت را به خوبی معرفی کنی تا مردم سراسر جهان فرش دستبافت را بشناسند. ما بر این باوریم که تا بازار هدف نسبت به یک کاتا اطلاعاتی نداشته باشد و نداند که این کالا دقیقا چه کارکرد و چه سودی برایش دارد ،متقاضی آن نخواهد بود . اینچنین است که باید به ویژگی های فرش دستبافت و بویژه فرش دستبافت ایران که نماد فرهنگی و هنری است، به خوبی پرداخته شود تا جای خود را پیدا کند

صنعت فرش به صورت کلی نیاز به معرفی بیشتر دارد. اکنون تقاضاهایی که در بازارهای هدف برای این کالا وجود دارد به نسبت پتانسیل واقعی آن بسیار ناچیز است به همین جهت باید به سمتی حرکت شود که فرش بیش از گذشته به مخاطبان خود شناسانده شود . فرش کالایی به شمار می آید که می تواند در بازارهای لوکس جایگاهی مناسب برای خود باز کند به همین جهت برای افزایش سطح آگاهی خریداران در مورد فرش اقدامات جدید تری صورت داد که یکی از مهم ترین آنها می تواند تبلیغات فرش باشد. از این راه فرش به عنوان کالایی خانگی به مردم شناسانده می شود

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

دانلود مقاله قالی سبزوار در word

استاندارد

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود مقاله قالی سبزوار در word دارای 21 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله قالی سبزوار در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : توضیحات زیر بخشی از متن اصلی می باشد که بدون قالب و فرمت بندی کپی شده است

بخشی از فهرست مطالب پروژه دانلود مقاله قالی سبزوار در word

چکیده

ویژگیهای تاریخی و جغرافیایی شهر سبزوار

قالی سبزوار از گذشته تا امروز

اصطلاحات رایج در قالیبافی سبزوار

مواد اولیه

نمره نخ در قالی های سبزوار

رنگرزی

ویژگیهای فنی بافت

دار و ابزار

نقشه

چله کشی

ابعاد

رج شمار در قالی های سبزوار

نوع گره

نوع پود گذاری

نوع پرداخت

نوع شیرازه پیچی

عیوب کلی و مهم وعلت آنها 

محاسن عمده 

شیوه تولید ، تعداد کارگاه های متمرکز ، تعداد بافنده ها ، جنس بافنده ها 

طرح و نقش قالیهای سبزوار 

تولید کنندگان معروف 

منابع ومأخذ

چکیده

 بر اساس یافته های این تحقیق مشخص گردید که قالیبافی در شهرستان سبزوار ، بر خلاف دیگر  مراکز عمده قالیبافی ابتدا از مناطق شهری آغاز و به تدریج در بعضی از روستاهای این شهرستان  رواج یافت . از طرف دیگر  قالی سبزوار طرح و نقش منحصر به این منطقه را ندارد و بافندگان قالی در این شهرستان  غالباً از طرح ها و نقشه های رایج در سایر مراکز قالیبافی از جمله کاشان ، ورامین ، تبریز  و ; الگو می گیرند  و در مواردی عیناً همان نقشه را استفاده می کنند

همچنین معلوم شد که هنر ، صنعت قالیبافی در شهرستان  سبزوار در سالهای اخیر با رکود عمده مواجه شده است . کمبود امکانات ، نبود مواد اولیه ی مرغوب ، عدم برخورداری طراحان ، رنگرزان و قالیبافان از آموزش مؤثر و نظارت صحیح بر مراحل مختلف انجام کار و کمبود حمایت های مؤثر از طرف ارگان های دولتی و خصوصی از دلایل عمده این رکود بر شمرده شده است

ویژگیهای تاریخی و جغرافیایی شهر سبزوار

شهر سبزوار با بسیاری از داستانهای پهلوانی ایران باستان ارتباط داشته است . چنانچه مدتها میدان واقع در مرکز شهر به میدان دیو سفید معروف بود . در دوره های اسلامی ولایت بیهقی دارای دو شهر سبزوار و خسروگرد بود که بیش از یک فرسنگ با یکدیگر فاصله نداشتند . حمد الله مستوفی از فراخی بازارهای آن و از غله ومیوه اش یاد کرده است . این شهر در حمله مغول به کلی ویران شد ولی به تدریج آباد گردید و در سال 737 هجری قمری پایتخت سلسله ی سربداران شد . شهرستان  سبزوار تا تهران 654 کیلومتر فاصله دارد . از شمال به میان آباد ، از مشرق به شهرستان  نیشابور ، از جنوب به شهرستان  کاشمر و از مغرب به شهرستان  شاهرود محدود است

قالی سبزوار از گذشته تا امروز

در دوران حکومت سلاطین صفوی بر ایران ، شهر سبزوار یکی از مراکز عمدهء تجارت قالی با نواحی واقع در مشرق ایران بوده است و محموله های تجاری قالی از طریق این شهر به مقصد کشور هندوستان و ; ارسال شده است

از لحاظ قالیبافی و تاریخ معاصر آن در سبزوار بدون شک سالهای پس از 1300 هجری شمسی را باید نقطه آغازی دیگر  برای آن ناحیه دانست . بر خلاف دیگر  مناطق استان ، قالیبافی از خود شهر سبزوار آغاز و پس از سال 1325 هجری شمسی به روستاهای حومه آن نفوذ یافت . برخی نیز دو دهه آخر سدهء سیزدهم هجری شمسی (1300-1280 ) را نیز برای این تاریخ ذکر می نمایند طبق تحقیقات انجام شده اولین بار قالیبافی توسط دو برادر از اهالی آذربایجان و به روایتی توسط چند کارفرمای آذربایجانی در سبزوار آغاز شد . به طور کلی می توان سابقه ای در حدود  80 وحد اکثر 100 سال برای قالی امروز سبزوار منظور کرد . قالیبافی در سبزوار از کاروان سراها شروع شد . با آمدن آذربایجانیها بافت ترکی به این شهر وارد شد ، وبافت فارسی را هم کم و بیش رواج دادند . آذربایجانیهایی که به این منطقه آمدن به خاطر بی کاری زیاد در بین افراد این شهر نفوذ کردند . بافت قالی در آن زمان با سوء استفاده انجام می شد به بافنده ی مرد خیلی کم مزد داده می شد وبیشتر از بچه های 7 سال به بالا استفاده می کردند .در آن زمان چون بیکاری در بین مردان بیشتر بوده ، مردها بیشتر بافندگی می کردند . پسر بچه های 7 ساله را هم برای بافت قالیهای ظریف بکار می گرفتند و دولت هم هیچگونه جلوگیری از این عمل انجام نمی داد . این شیوه تا سال 1340 هـ . ش ادامه داشتو بعد از آن دولت اجازه چنین کاری را به سر کارها نمی داد . به همین خاطر هم پدران و مادران شناسنامه فرزندان خود را 3تا 4 سال بزرگتر می گرفتند و بچه ها با آن جثّه کوچک و دستان ظریف به قالیبافی مشغول می شدند ، کم کم زنان به روی کار آمدند

به خاطر یکسری تعصبات ، زنان در خانه به بافت قالی می پرداختند . در حال حاضر تمام و کمال قالیبافی به دست زنان افتاده است ، چون برای مردان از لحاظ اقتصادی اصلاً صرف ندارد و نمی توانند خرج خانواده را در بیاورند . البته ناگفته نماند که اشتغال مردان به بافت قالی در زمان سابق باعث می شد که قالی های مستحکم ، خوب ، بادوام ، زیبا و با دقت بافته شوند

از مهمترین ویژگیهای قالی بافی در سبزوار همانگونه که ذکر آن رفت  این است که قالیبافی ابتدا در سبزوار آغاز و پس از قریب به 25 سال به روستاها و حومه شهر نفوذ یافت ، و اولین بار توسط شیخ چشمی قالیبافی در روستای چشم رواج یافت . طرح و نقشه قالیهای بافت روستاها شهری بود . مهمترین روستاهای فعال در قالی  سبزوار عبارتند از

میج ،  البلاغ ، حسین آباد ، مهری شنی ، حصار سرخ ، چاه سوخته ، حسین آباد ، سنگرد ، شامکان ،ده حسینی و افچنگ . هم اکنون تولید ات روستاهایی همچون حصار سرخ ، میج و البلاغ ; که گروهی از بهترین قالیهای ناحیه سبزوار را عرضه می نمایند نزدیک به 7 سال است که کاهش یافته است . قالیبافی در شهرستان  سبزوار کم کم  از بین رفته و خیلی کم رنگ شده است . به علت کمبود امکانات ، بافنده مجبور است اتاقی را در محل سکونت خود اشغال کند تا در آن قالی خود را ببافد . مجبور است از انرژی زیادی استفاده کند تا اینکه این  قالی بافته شود در ازاء آن مزد خیلی کمی می گیرد . در نتیجه بافنده سعی می کند هر چند با تقلب ، قالی را زودتر به پایان ببرد تا مزد دریافت کند . هم اکنون در شهرستان  سبزوار تعداد زیادی از تولید کنندگان خوب با چندین بافنده ، دارها و مصالح خود را رها کردند و به دیگر  نقاط کشور رفته اند

دلایل رکود قالی در سبزوار را می توان به شرح زیر بر شمرد

1-    محدودیتهایی که دولت از لحاظ تهیه مواد  اولیه و طرح برای بافندگان ایجاد می کند

2-    مهاجرت طراحان و استادان قالیباف به کشورهای هندوستان ، افغانستان و پاکستان و ارائه ی محصول بهتر از طرف آنان در بازارهای خارج ازکشور

3-    تبدیل کارگاه های متمرکز به غیر متمرکز

4-    وجود بافندگان زن که قالیبافی معمولاً شغل پاره وقت یا دوم آنها محسوب می شود  و هر وقت بیکار باشند به سراغ بافندگی می روند

5-    نبودن یک تاجر ماهر که بطور مستقیم با بازارهای خارجی در ارتباط باشد

6-     نامرغوب بودن کیفیت مواد  اولیه

7-    دست مزد بسیار کم برای قالیباف

8-    نبودن امکانات برای قالیباف ( بیمه ، بازنشستگی و ; )

9-    عدم نظارت صحیح بر روی مراحل تولید تا فروش قالی در سبزوار

10 ـ تقلب در بافت ( بی گره بافی ، جفتی بافی و ; ) برای صرف وقت کمتر

در قالی های قدیمی اکثراً زمینه قالی را کرم می بافتند ، از آن به بعد لاکی و مقدار کمی هم سورمه ای می بافتند . دارها در قدیم چوبی بوده اند ، اما نزدیک به 40 سال است که دارها هم فلزی شده اند .بیشتر نقشه های تریز در سبزوار بافته می شود  که از لحاظ قیمت با خود تبریز بی نهایت تفاوت می کند و آن هم به دلیل کیفیت پایین مواد  اولیه و بافت است . به گفته عده زیادی از تولیدکنندگان بازار قالی ایران و حتی سبزوار را قالیهای بافت چین وهند خراب کرده اند

ارزش قالی سبزوار نسبت به قالی قدیم آن بسیار فرق کرده و از لحاظ ارزشی بسیار پایین آمده است

شرکت ها همگی ورشکست شده و تولیدکنندگان هم معتقدند یاولت باید همکاری کند یا ارگانهای دولتی که هیچ اطلاعی از قالی ندارند پای خود راکنار بکشند . تولیدکنندگان می گویند فقط با تأسیس و راه اندازی کارگاه های متمرکز قالی سبزوار می توانند دوباره رونق پیدا کند ، چون بدون نظارت در مراحل بافت قالی امکان ادامه دادن نیست

اصطلاحات رایج در قالیبافی سبزوار

 

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

دانلود پایان نامه کاربرد نقوش گبه و دستبافته‌های‌ ایرانی در دکوراسیون داخلی در word

استاندارد

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود پایان نامه کاربرد نقوش گبه و دستبافته‌های‌ ایرانی در دکوراسیون داخلی در word دارای 229 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود پایان نامه کاربرد نقوش گبه و دستبافته‌های‌ ایرانی در دکوراسیون داخلی در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : توضیحات زیر بخشی از متن اصلی می باشد که بدون قالب و فرمت بندی کپی شده است

بخشی از فهرست مطالب پروژه دانلود پایان نامه کاربرد نقوش گبه و دستبافته‌های‌ ایرانی در دکوراسیون داخلی در word

مقدمه:  
ریشه‌یابی نام گبه:  
آشنایی و شناختی از گبه:  
استاندارد و اندازه گبه  
طرح گبه:  
رنگهای مورد مصرف در گبه:  
تقسیم بندی رنگ‌ها  
تقسیم بندی کلی رنگها:  
روانشناسی رنگها در گبه:  
توصیه برای پاک کردن لکه‌های گبه:  
توصیه برای مبارزه با بید و جلوگیری از بیدزدگی:  
موقعیت جغرافیایی استان فارس:  
گبه در چه منطقه‌ای و توسط چه کسانی بافته می شد:  
عشایر ‌ایل قشقایی:  
طایفه شش بلوکی:  
طایفه فارسی مدان:  
مهمترین طرح و نقش گبه‌های عشایری:  
اهمیت تاریخی طرح شیر  
2-طرح خشتی یا قابی شکل  
3-طرح حوض گبه:  
4-طرح گل گبه:  
5-طرح‌ایلاتی:  
6-طرح درختی:  
7-طرح هندسی:  
8-طرح ابرش:  
9-طرح چهارفصل:  
نقش‌ها نشانه‌ چه نماد و سمبلی هستند:  
طرح مشترک و نحوه بافت گبه در بین‌ایلات فارس:  
رنگهای مورد مصرف عشایر‌ایل قشقایی در گبه‌ها:  
مقایسه گبه‌های قدیمی با گبه‌های جدید  
گلیم گبه(گچمه)  
ویژگیهای فنی گلیم گبه(گچمه)  
ریشه‌یابی نقوش گلیم گبه:  
توصیه‌های بهداشتی و‌ایمنی برای پیشگیری از حوادث در کارگاه‌های گبه بافی  
نام‌های گبه‌های امروز و نمونه‌هایی از آن:  
گبه‌ سه ترنج  
گبه‌ شطرنجی  
گبه عرب  
گبه دیروز  
گبه شش بلوکی  
گبه شیری نادر  
گبه سه ترنج  
طراحی و نقشپردازی  
نقشمایه‌های گلیمی  
گروه 1: نقشمایه‌های هندسی  
گروه 2: نقشمایه‌های دوگانه  
1«ایت آلِ» و مشتقات آن (شکل الف 4(1) تا الف 4(7))  
گروه 3: نقشمایه‌های تلفیقی  
گروه 4: نقشمایه‌ها حاشیه‌ای  
نقشهای گلیم قشقایی  
1نقش اشکالی  
2 کف ساده  
3محرمات  
1محرمات افقی  
4خشتی  
5قابی  
6 شطرنجی  
4رنگ آمیزی  
5نمونه‌های گلیم قشقایی  
سوزنی قشقایی  
1مقدمه تاریخی  
2اسلوب بافت و چگونگی کاربرد  
3نقشپردازی و رنگ آمیزی  
4نمونه‌های سوزنی قشقایی  
دستبافته های ایلات بهارلو و اینالو :  
تیره‌های بافنده و ویژگیهای بافندگی  
نقشپردازی و رنگ آمیزی  
گلیم و سوزنی  
دست بافته های ایلات عرب  
طایفه‌های بافنده و ویژگیهای بافندگی  
رنگ آمیزی  
نمادها و نگاره‌ها  
در گلیم  
ساختار و هندسه  
اعتقادات و خرافات  
سنت‌‌‌ها و فرهنگ بومی  
نگاره‌‌‌های تولد  
نگاره‌‌‌های زندگی  
نگاره‌‌‌های محافظت از زندگی  
نگاره‌‌‌های زندگی پس از مرگ  
نکاتی چند در طراحی دکوراسیون داخلی  
فضا  
اصول طراحی  
الگوهای طراحی  
تناسب  
تعادل  
انواع تعادلها:  
هماهنگی  
مقیاس  
یکی شدن و فراوانی  
ریتم  
رنگ و نور  
ترکیب رنگها  
رنگهای میانی  
ابعاد رنگ  
3-شدت رنگ  
انعکاس رنگ ها  
مفهوم رنگ ها  
سازواری اشکال هندسی و رنگها  
تغییر رنگها:  
بافت اجسام و اشیاء  
بافت و نور  
رنگ کف پوش و پوشش کف  
قدرت رنگ  
انواع نورها  
اثرات نور بر رنگ های مختلف  
سخن آخر مؤلف  
گزارش کار  
منابع و مآخذ  

بخشی از منابع و مراجع پروژه دانلود پایان نامه کاربرد نقوش گبه و دستبافته‌های‌ ایرانی در دکوراسیون داخلی در word

قالی ایران سیسیل ادواردز

شاهکارهای فرشبافی فارس سیروس پرهام

آموزش هنر قالیبافی پوراندخت نیرومند

منم تیمور جهانگشا، سرگذشت تیمور لنگ(مارسل بویون فرانسوی، اقتباس ذبیح الله منصوری)

شاه طهماسب صفوی (به اهتمام عبدالحسین نوائی)

گلیم آلسترهال و جوزه لوچیک ویوسکا ( تاریخچه ، طرح ، بافت و شناسایی ) ( مترجمین : شیرین همایونفر و نیلوفر الفت شایان)

دستبافتهای عشایری و روستایی فارس جلد دوم سیروس پرهام با همکاری سیاوش آزادی

پیشرفته ترین طرح های دکوراسیون منزل اکبر والیانی کیا

آموزش هنر گبه بافی مؤلف فاطمه فقیری زاده

کتاب با تار و پود عشق درباره گبه های جدید و قدیم

مقدمه

فرش دستباف‌ایران اگر نگوئیم در طول قرنها، حداقل در‌یک قرن اخیر، پس از نفت، بزرگترین سرمایه ملی منبع درآمد ارزی صادراتی ما به شمار می‌رفته است و گزافه نیست اگر بگوئیم گذشته از ارزش صادراتی، هنر قالیبافی مشخص ترین وسیله شناسائی فرهنگی ما به دنیا بوده است. هر کشور اگر صاحب چنین سرمایه بالقوه‌ای بود نه تنها در حفظ آن می کوشید بلکه سعی می کرد هر روز آن را نسبت به روز قبل وسعت ببخشد و توسعه بدهد ولی ما نه تنها چنین نکردیم بلکه با بی توجهی‌ها و‌ایجاد موانع شرایط را روز به روز بدتر کرده و مانع گسترش‌این صنعت عظیم‌ایرانی نمی شدیم و اکنون کار به جائی رسیده است که همه آنانی که به نحوی دسترسی در کار تولید و فروش و صادرات فرش‌ایران را دارند در‌این نگرانی عمیق به سر می برند که‌ایا فردایی برای آن وجود خواهد داشت؟

هرچه زندگی به سوی ترقی و تعالی ره می سپرد ارزش هنر آشکارتر می شود و‌این هنر به طور کلی چیزی است که احساسات ما را بر می انگیزد. پس هنر به طور عام عبارتست از خصوصیات اشیاء و پدیده‌های طبیعی و مصنوعی و  ساخته دست انسان که احساسات ما را نسبت به خود بر می انگیزد و چون در تمام هستی نمی توان چیزی را‌یافت که در ما احساسی بر نیانگیزد، پس در همه چیز رگه‌های هنر وجود دارد و به جرأت می توان گفت جهان سرشار از هنر است. هنر را به طور کلی به دو گروه متمایز تقسیم می کنیم

1-هنر طبیعت 2-هنری که زائیده دست بشری است

صنعت و هنر فرش بافی در‌ایران،‌یکی از همین هنرهای ساخته بشر است که در آن ظرافت و زیبایی فراوانی به کار رفته و نشانه‌ها و سمبل‌ها و وقایع بسیاری را در دل خود دارد، اما تولیدشان به محدوده زمان و مکان مربوط می شود. اعتقاد به سمبل در فرشهای امروزه اغلب فاقد منابع علمی ست، چون سمبل‌ها از طریق اعتقادات . خرافات بوجود آمده اند و دگرگونی در اعتقادات ناگزیر دگرگونی در سمبل‌ها و نشانه‌هاست. مثلاً اگر امروز نقش درخت سرو در فرش به کار می رود دارای همان مفهومی نیست که در فرشهای آنتیک و قدیمی به کار می رفته است

نقش سرو امروزی حامل سمبلها و پیامهای قدیمی سرد نبوده بلکه الهام گرفته از تصویر زیبای آن است.‌این تصویرها‌یا به صورت واقعیت عینی و‌یا به صورت تجرید و بر اساس مهارت و استادی استادکار ترسیم می شوند

استادکاران اغلب نقوش و رنگها را بر اساس زیبایی شناسی هنری و آنچه که به سلیقه آنها بیشتر خوش‌ایند است بر می گزینند و نه به خاطر سمبل بودن آن

با وجود تهی شدن سمبل‌ها از مفاهیم اعتقادی، ارزش هنری فرش همچنان به قدرت خود باقیست چرا که هنر آئینه روح بشر است که خود از طریق اعتقادات شکل گرفته است

احتمالاً فرشهای اولیه فرشهای عشایری بوده اند که تولیدکنندگانشان در موقعیتی نبوده اند که نقش‌های طبیعی را به صورت نزدیک به واقعیت تصویر کنند بلکه به ناچار از طریق ساده کردن آن(تجرید) قادر به خلق نقش بوده اند

تصاویر حیوانات سینه به سینه از نسلی به نسلی منتقل شده است

چنانچه شیر با وجودی که ده‌ها سال است در دشت‌های‌ایران وجود عینی ندارد همچنان در ذهن عشایر و فرشهای آنها باقی مانده است.(آیا دشت‌های پهناور و بیکران مشرق زمین (ایران) سرچشمه جوشان‌اینگونه اندیشه نبوده است؟)

تجرید در نقش پردازی تصورات شخص بیننده را غنا می بخشد و به وسیله تجرید هنرمند لحظه‌های مشترکی را با بیننده جستجو می کند. تجرید در هر‌یک پدیده‌نو و کشف امروزی نیست بلکه از دوران اولیه هنری و بشرهای ماقبل تاریخ وجود داشته است تجرید در اروپا از ابتدای قرن بیستم طرفدار پیدا کرد که به عنوان هنر مدرن معروف شده است


 ریشه‌یابی نام گبه

کسی به تحقیق نمی داند که نام گبه از کجا آمده و چه ریشه‌ای دارد و چرا گبه به‌این نام معروف شده است، عده‌ای از زبانشناسان و نویسندگان معتقدند که‌این لغت به معنی زمخت، ضخیم و سفت و چیزی شبیه به‌اینها بوده است، چون به فرشی گبه می‌گویند که خوابی بلند دارد و درشت بافته شده است.‌این نوع زیرانداز توسط عشایر و برای مصارف شخصی بافته می شده است. گبه زیراندازی بود برای جلوگیری از نفوذ سرمای زمین و خانواده عشایری را از آن محافظت می کرد. در تاریخ‌ایران برای اولین بار لغت گبه در گزارشی از استقبال شاه طهماسب صفوی از شاه همایون گورکانی، پادشاه هندوستان که به علت سیاسی و توطئه‌ها و خیانتهای درباریان مجبور شده بود به‌ایران فرار کند، آمده است. شاه تهماسب صفوی به شاه همایون گورکانی پناه می‌دهد و برای استقبال از او دستور می دهد استقبال بی نظیر و جانانه‌ای به عمل آورند، از‌این رو مدیران برنامه جشن استقبال که سرپرستی آنان را محمدخان اشرف اوغلی بر عهده داشت، در سالنها از قالیچه‌های دو خوابه طلاباف، نمد تیکه کرکی اُستر اطلس، گبه و سه قالی دوازده ذرعی کوشگانی(جوشقانی) پهن می کنند و روی هفت رأس اسب جلهای مخمل و اطلاس پوشانیده بودند و تنگ قصب بافی ابریشمی برجل مخمل منقش، تنگ سفید برجل مخمل سرخ و تنگ سیاه برجل مخمل سبز بکشند

آشنایی و شناختی از گبه

گبه نوعی فرش دست بافت است که‌یک تا سه سانتیمتر خواب دارد، درشت بافت است و به تناسب چله پودهای آن ضخیم است. اسکلت اصلی گبه تار و پود است. در گبه از پود زیاد در هر رج استفاده می شود و گاه تعداد آن از سه تا هشت پود در هر رج است. ریشه گبه را به‌این علت بلند می گیرند تا بین رج‌ها به سب استفاده زیاد از پود کلفت فاصله‌ای‌ایجاد نشود. و برای پر گوشت بودن و ذرتی نبودن گبه از پرز بلند کمک می گیرند. گبه بیشتر به روش «فارسی باف» بافته می شود و گبه‌ها بر روی دارهای افقی(زمینی) بافته می شود. گبه کلاً از تار و پود گرفته تا ریشه‌ها، از جنس پشم است و مهمترین آفت آن بید است. گبه‌های مرغوب از جنس پشم بهاره می‌باشند و پشمها توسط دست ریسیده می شوند و به روش طبیعی و گیاهی رنگ می شوند و‌اینگونه رنگها در مقایسه با رنگهای شیمیایی بسیار با دوام و دارای ثبات و درخشندگی زیادی است. طرح گبه ذهنی و هندسی می باشد و به کمک قرینه بافی، طرحها و نقشهای جذاب که از محیط پیرامون و اطراف بافنده الهام گرفته شده است. واحد بسته بندی گبه بقچه می باشد و در هر بسته 2 تا 4 تخته گبه گذاشته می شود

 

استاندارد و اندازه گبه

گبه‌هایی که‌ایلات و عشایر می بافند به علت‌اینکه برای مصرف شخصی بود، از نظر ابعاد تابع هیچ گونه استانداردی نبود و طول و عرض آن بستگی به میل و خواست بافنده گبه داشت و شاید بستگی به بزرگی چادر عشایر بافنده آن. گبه تقریباً در اندازه‌های مختلف بافته می شود به ویژه در شرایطی که‌این فرش نیز به خانه‌های شهرنشینان وارد شده و همچون دیگر فرشها مورد استفاده قرار می گیرد

گبه به صورت چهارگوش‌یا کناره در اندازه‌های 5/2*5/1 و 200*100 و 250*150 و 5/3*5/2 و 5/1*2 بافته می شود. اندازه گبه گاه به درخواست مشتری بستگی دارد و اگر مشتری اندازه‌گبه را تعیین نکند بافنده گبه خود به هر اندازه‌ای که مایل بود گبه را می بافد. اما امروزه با استقبال از آن و تقاضای بازار، گبه در اندازه‌های استاندارد بافته می شود

 

طرح گبه

طرح گبه بسیار ساده و هندسی بوده در ابتدا گبه‌ها بدون نقش و ساده بافته می‌شده‌اند و گاه نیز از محیط اطراف الهام می گرفتند. هرچه بافنده در ذهن خود داشته بر روی گبه پیاده می کرده، گبه‌هایی که توسط عشایر بافته می شد دارای طرحهای ذهنی بود و چون گبه مصرف شخصی داشت برای بافنده تنها آن چیزی را که خود در ذهن داشت و هیچ قید و بندی در انتخاب طرح وجود نداشت، خود بر روی گبه پیاده می کرد و طرحها از محیط اطراف خود بافنده گرفته می شد و شاید آرزوها و خواسته‌هایشان را بر روی گبه پیاده می کردند. مثلاً نقش چادر، شاید آرزوی داشتن چادری بزرگتر و‌یا مأمن ثابت بود و نقش انسان نشانه داشتن خانواده و گل و بوته نشانه سرسبزی و نقش گوسفندان و گله و حتی سگ در پیش عشایر نشانه و نماد خاصی داشته است. گبه هنر اصیل ‌ایرانی است که شاید بتوان گفت: طرح و نقش آن، آنرا از دیگر دست بافتها متمایز می سازد و اگرچه گاه همچون فرش از زحمت و مشقت کمتر برخوردار است، اما باز هم گبه در جای خود هنر قابل تحسینی است

رنگهای مورد مصرف در گبه

رنگهای گبه در اوایل «خودرنگ»‌یعنی رنگ طبیعی پشم بود، و چون گبه دست بافت عشایری بود و فقط خودشان از آن استفاده می کردند بنابراین می توان گفت: گبه دست بافتی منحصر به فرد بود که عشایر اولین کسانی بودند که آن را می بافتند و مورد مصرف قرار می دادند، رنگها در ابتدا به صورت خود رنگ بوده و پشمها به رنگهای طبیعی چون مشکی، سفید، شیری، قهوه‌ای،‌یعنی همان رنگی که پشمهای حیوانات به طور طبیعی به آن رنگ بودند مانند پشم شتر، بز، گوسفند و… اما با گذشت زمان و کوچ عشایر از جایی به جای دیگر و دسترسی به رنگهای گیاهی و شناخت رنگدانه‌های گیاهان و راهیابی گبه به خانه‌های شهرنشینان گبه از مصرف شخصی عشایر به مصرف شهرنشینان هم در آمد و از آن زمان گبه‌ها با رنگهای متنوع گیاهی و طبیعی رنگ شده و بافته می شد و هر کدام از رنگهای مورد مصرف نماد و نشانه چیزی بود، مثلاُ رنگ آبی نشانه‌ پاکی و زلالی و آسمان است و رنگ سبز نشانه سرسبزی و خرمی و به نوعی به معنی برکت بوده چرا که عشایر برای به دست آوردن و رسیدن به مراتع و آب مدام در حال کوچ هستند رنگ زرد نشانه‌طلا و خاک وطن است و حسن وطن دوستی نیز در نزد قشقایی‌ها شدید بوده است. به همین خاطر در گبه‌های خود به نشانه‌خاک وطن از رنگ زرد زیاد استفاده می کردند رنگ مشکی نشانه‌ مرگ و میر است و زمانی در گبه رنگ مشکی استفاده می شود که کسی از اطرافیان و اقوام عمر خود را از دست داده باشد. رنگ سفید نشانه‌ تولد و نو شدن در پیش قشقایی‌ها است و…

 

تقسیم بندی رنگ‌ها

لازم به ذکر است که رنگهای اصلی، شامل رنگهای قرمز، زرد و آبی است که به صورت مثلث فرضی نمایش داده می شود و از ترکیب‌این سه رنگ به صورت دو به دو رنگهایی به وجود می‌اید که به آن رنگهای فرعی می گویند. با توجه به طیف نور خورشید 7 رنگ حاصل می شود. که در واقع 3تای آنها جزو رنگها اصلی است که در بالا نام برده شده اند و حد فاصل هر رنگ اصلی تا رنگ اصلی دیگر رنگهایی که حاصل می شود رنگهای میانگین‌یا رنگهای ثانویه‌یا فرعی نامیده می شوند برای مثال

1-از ترکیب رنگ قرمز و آبی رنگ بنفش حاصل می شود

2-از ترکیب رنگ قرمز با سبز، رنگ نارنجی به دست می‌اید

3-از ترکیب رنگ آبی با رنگ زرد، رنگ سبز حاصل می شود

در مواد رنگ زا با استفاده از دو رنگ خنثی سفید و سیاه، تمامی رنگهای دیگر پدید می‌اید. رنگها به سه دسته تقسیم می شوند که عبارتند از رنگهای گرم، سرد و خنثی

1-رنگ گرم: در واقع از خانواده رنگ قرمز است از نظر علمی گردش خون را سریع و تپش قلب را بالا می برد و حالت هیجان و شوق در انسان‌ایجاد می کند. بیشتر‌این رنگها در خورشید، مناطق کویری، آتش و… دیده می شود

2-رنگهای سرد:رنگهایی که متعلق به خانواده رنگهای آبی است که به رنگهای سرد معروفند و از لحاظ علمی جریان خون را کند و حالت آرامش و سردی را در انسان به وجود می آورد. مانند دریا، آسمان و مناظر زمستانی و… دیده می شود

3-رنگهای خنثی: به رنگهایی اتلاق می شود که از ترکیب رنگهای سرد و گرم و‌یا انواع خاکستریها، سیاه و سفید تشکیل‌یافته اند

تقسیم بندی کلی رنگها

رنگها به طور کلی به دو گروه تقسیم می شوند: رنگهای آکروماتیک و رنگهای کروماتیک

1-رنگهای آکروماتیک:رنگ آکروماتیک شامل رنگهای سیاه و سفید و خاکستری است و انواع رنگ خاکستری از ترکیب رنگ سیاه و سفید به وجود می‌اید که به آنها رنگهای خنثی هم می گویند

2-رنگهای کروماتیک: رنگهای کروماتیک شامل هر نوع رنگی که از ترکیب رنگهای اصلی و فرعی به وجود می‌اید و حتی خود رنگهای اصلی شامل رنگهای کروماتیک می باشند که به مجموعه آنها رنگهای سرد و گرم می گویند

روانشناسی رنگها در گبه

رنگ زرد:رنگ زرد رنگ جوانی، روشنی و نور و نشان دانش و معرفت و شادی آفرین است و بیشتر پرتوهای دریافتی را بازتاب می دهد، ژرفا و عمق ندارد و جزو رنگهای گرم محسوب می شود.‌این رنگ برای عشایر بسیار با اهمیت است، به طور که نشانه خاک سرزمین و وطن است

رنگ آبی: رنگی است آرام و درونگرا، بیننده را به درون خود می کشاند، به معنای‌ایمان است و سمبل جاویدانی است. رنگ آبی همیشه سایه دار است و همواره فعل دارد و در تاریکی خودنمایی می کند. آبی با روان انسان پیوند خورده است تا اعمال روح نفوذ می کند و نشانه آرامش است رنگ آبی رنگ سرد است

رنگ قرمز:رنگ قرمز رنگی گرم و دارای نیرویی برون گراست رنگ توان و فعالیت و رنگ تقویت کننده قلب است. قرمز رنگ حق، پیکار و شهادت است و سمبل حیات و مبین هیجان و شورش است

رنگ سبزه: رنگ اعتدال و سرد است، در آن آرامش وجود دارد در ترکیب آن رنگ گرم و رنگ سرد زرد و آبی به نسبت برابر در هم ترکیب شده است. رنگ سبز رنگ تفکر، صلح و طبیعت است

رنگ نارنجی: رنگ جوانی، نشاط، جشن و سرور است و جزو رنگهای گرم محسوب می شود

رنگ بنفش:رنگ بنفش رنگی است که نمایشگر بی خبری، بی اختیاری، ظلم و دشواری است.‌این رنگ مرموز و برانگیزاننده احساسات است در سطح وسیع حالت ترس را نشان می دهد. اگر در رنگ بنفش میزان رنگ قرمز بیشتر باشد و به سمت ارغوانی متمایل گرددکه در طبیعت و مناظر اغلب به چشم می خورد. در رنگ بنفش اگر میزانی آبی آن بیشتر باشد(آبی بنفش) القاء کننده تنهایی است. ناگفته نماند رنگ قرمز بنفش‌یا ارغوانی رنگی است که عشق‌یزدانی و روحانی را در خود دارد

 

توصیه برای پاک کردن لکه‌های گبه

اگر سطح روی گبه لکه‌ای داشت بهتر است برای پاک کرد آن از گِل سرشوی و ساپوتین‌ها استفاده شود. زیرا‌این نوع پاک کننده‌ها اثر نامطلوبی بر روی گبه باقی نمی گذارند و در عین حال بهترین پاک کنندگان سنتی هم به شمار می‌ایند

توصیه برای مبارزه با بید و جلوگیری از بیدزدگی

همان طور که می دانید بید‌ یکی از آفتهای گبه به شمار می‌آید، بهترین کار برای جلوگیری از بید خوردگی قرار دادن گبه در معرض هوای آزاد می باشد. برای مبارزه با آفت بید و نابودی بهتر است از نفتالین و کافور و‌یا محلول کافور استفاده کنید و از موی بز در شیرازه گبه استفاده شود. عوامل نابودکننده گبه رطوبت، بیدزدگی و آتش است

لوچه شدن:اگر‌یکی از گوشه‌های چهارگانه گبه نسبت به گوشه‌های دیگر آن تفاوت داشته باشد گبه لوچی دارد‌این عیب در اثر شل شدن بیش از حد چله‌ها‌یا عدم دقت بافنده در زمان بریدن و جدا نمودن گبه از دار بوده و‌یا هنگام پایین آوردن گبه به وجود آمده است

نکته:

علاوه بر عیوبی که ذکر شد و علت‌ایجاد آن را بایداز مرحله تهیه مواد و دار و ابزار و نحوه چله کشی و بافت و انتخاب نقشه جستجو کرد، ممکن است پس از اتمام مراحل فوق عیب‌هایی هم در مراحل بعدی کار روی گبه به وجود‌اید، از جمله در مرحله شستشوی گبه، دارکشی، خشک کردن گبه در آفتاب و استفاده از داروهای مختلف برای شستشو گبه و روگیری و پرداخت گبه‌ایجاد شود

 

 

موقعیت جغرافیایی استان فارس

استان فارس که در نیمه‌ جنوبی کشور واقع شده است دارای شرایط آب و هوایی خشک و کوهستانی است، چرا که در شمال غربی‌این استان رشته کوه زاگرس و در نواحی شمال غربی به جنوب شرقی تقریباً شرایط آب و هوایی به دو صورت کوهستانی و بیابانی است و به طوری که قسمتهای شمال غربی و غرب‌این استان بر خلاف مناطق شرقی، دارای آب و هوای کوهستانی است و تابستانهای معتدل و زمستانهای سرد دارد

استان فارس از قسمت شمال به استان اصفهان و‌یزد، از جنوب به استان هرمزگان و از شرق به استان کرمان و از غرب به استان بوشهر و چهارمحال بختیاری ختم می شود. بیشتر نقاط خشک‌این استان در جنوب و جنوب شرقی قرار دارد که بر میزان خشکی‌این استان می افزاید. در قسمتهای جنوب‌این استان رودخانه‌ها کم و به علت شور بودن آب آنها، ساکنان آن بیشتر از قناتها، چاهها و چشمه‌ها برای مصرف و شرب استفاده می کنند. گرچه نواحی داخلی استان فارس کوهستانی است ولی دارای دره‌های پرآب و حاصلخیز و هوایی بسیار مطبوع دارد. فارس‌یکی از چند استان فلات‌ایران است که دارای جنگل بوده و رودخانه‌های چون مندوشاهپور که هر دو از سلسله جبال زاگرس سرچشمه می گیرند و رودکر که مشرف به تخت جمشید است، از رودخانه‌های پرآب‌این استان است

 

دنا و زردکوه بلندترین قلل زاگرس و نقش آن در زندگی عشایر کوچ رو

زاگرس رشته کوه معروفی است در‌ایران که دارای پستی و بلندیهای منظم و ویژه‌ای است که از کردستان جنوبی تا شمال تنگه هرمز گسترده شده است

چین خوردگیهای زاگرس به طور منظم و متوازی به طول 1350 کیلومتر بزرگترین واحد ناهمواری‌ایران را تشکیل می دهد. پهنای‌این چین خوردگیها در همه جا‌یکسان نیست. باریکترین قسمت زاگرس به خط مستقیم در امتداد رود دِز، 125 کیلومتر و پهن ترین قسمت آن در فارس و در حوالی نصف النهار 54 درجه شرقی در حدود 275 کیلومتر است. چین‌های زاگرس منظم و در بیشتر موارد محور آنها موازی است. بلندترین کوههای زاگرس به صورت دیواره‌ای در حاشیه شمال شرقی از شاهو(شاهکوه) در کردستان جنوبی تا دنا در فارس کشیده شده که در نتیجه تأثیر گسل‌ها به وجود آمده اند. زاگرس به دو قسمت شمال غربی( از مریوان در مرز‌ایران و عراق تا فارس) و جنوب شرقی(از فارس تا تنگه هرمز) تقسیم می شود. بلندترین قلل آن دنا با ارتفاع 409 متر و زردکوه بختیاری با ارتفاع 4221 متر می باشد. زاگرس شمال غربی همچون دیواری در مقابل نفوذ توده هوای مرطوب که‌این رطوبت از دریای مدیترانه و اقیانوس اطلس است قرار گرفته که باعث ریزش برف و باران در‌این منطقه می شود

قله‌های بلند زاگرس مثل زردکوه و دنا در بیشتر‌ایام سال پوشیده از برف است جریان رودها در دره‌ها و دشتها بین کوهها سبب توسعه‌ کشاورزی و ارتفاعات سرسبز زاگرس موقعیت مناسب‌ییلاقی را برای کوچ نشینان (کوچ روها) مهیا ساخته است. عشایر کوچ نشین زاگرس عبارتند از‌ایل قشقایی و‌ایل بختیاری و عشایر‌ایل خمسه و ممسنی

 

گبه در چه منطقه‌ای و توسط چه کسانی بافته می شد

از نظر اصالت می توان گفت:‌ایلات و عشایر استان فارس از اولین پیشقدمان گبه بافی به شمار می‌ایند که قدمت گبه بافی در استان فارس بیش از صد و پنجاه سال می باشد

زیباترین گبه‌ها را علاوه بر استان فارس، استانهای بوشهر، کهکیلویه و بویراحمد تولید می کردند

استان فارس دارای سه گروه عشایر می باشد

1-عشایر‌ایل قشقایی

2-عشایر‌ایل خمسه

3-عشایر‌ایل ممسنی

که جز‌این عشایر که در استان فارس ساکن می باشند عشایر بختیاری هم گبه باف بوده اند

 

عشایر ‌ایل قشقایی

ایل قشقایی شامل 6 تیره و حدود 90 طایفه است

1 و 2-‌ایل کشکولی (بزرگ و کوچک)

3-ایل شش بلوکی

4-ایل دره شوری

 

طایفه شش بلوکی

پس از طایفه دره شوری طایفه شش بلوکی در گبه بافی مهارت زیادی دارند، گبه‌های تحت عنوان شورباخورلو‌این طایفه بسیار معروف است. در اطراف شهرستان آباده ساکن می باشند و جز گبه‌های تیره شورباخورلو، تیره هیبت لو و تیره دوقزلو از طایفه شش بلوکی در بافت گبه بسیار معروف می باشند. در فصل سرما به منطقه فراشوند و دهستان دو جگال و منطقه دیرم و دشت پلنگ که در کل قسمت جنوب غربی بخش فراشوند کوچ می کنند

و در فصل گرما به منطقه آباده و خسرو و شیرین و منطقه آس و پاس کوچ می‌کنند

طایفه فارسی مدان

این طایفه که در گبه بافی پس از طایفه شش بلوکی قرار دارد و گبه‌های‌این طایفه همانند طوایف دیگر معروفیت چندانی ندارد. دست بافتهای دیگری در‌این طایفه بافته می شود اما گبه که جزو‌یکی از دست بافتهای‌این طایفه می باشد از معروفیت و مرغوبیت بالایی برخوردار نیست

– قشلاق‌این طایفه در اطراف برازجان و بوشهر همسایه و در جوار طایفه دره شویی می باشند

– در فصل‌ییلاق‌این طایفه در اطراف آپادانا و قسمتهای شرق‌یاسوج کوچ می کنند

 

مهمترین طرح و نقش گبه‌های عشایری

همان طور که در مباحث قبلی مطرح شد، جز قشقایی‌ها که بافت گبه خاص آنها بود،‌ایلات خمسه و ممسنی و عشایر‌ایل بختیاری هم گبه بافی می کنند و‌اینکار دیگر منحصر به‌ایل قشقایی نیست، علت آن هم‌این است‌ایلات دیگر که در جوار گبه بافان بوده اند گبه را از آنها فرا می گرفتند. باز تأکید می شود اصالت گبه منحصر به‌ایل قشقایی است و همان سابقه‌ای را که قشقایی‌ها در بافت گبه دارند بختیاری در بافت خرسک داشته اند و شاید بتوان گفت که علت دیگر آن ازدواج بین اقوام ترک زبان قشقایی با اقوام لر زبان بختیاری بوده است، از‌این رو گاه گبه در‌ایلات بختیاری هم بافته می شد و شاید زمانی از طرح گبه برای بافت خرسک هم استفاده می شد و بالعکس و…

مهمترین طرح و نقش که در بین تمام‌ایلات و عشایر وجود داشت و از آن به فراوانی استفاه می نمودند طرح شیر بود که گاه به صورت تک شیر،‌یا جفت شیر و‌یا به صورت شیرخورشید در گبه‌ها استفاده می شد. و تنها طرح مشترک تمام کسانی بود که گبه باف بوده اند و شاید بتوان گفت طرح مشترک بین گبه و خرسک نیز بوده است. و طرح شیر در دوره‌ ناصرالدین شاه به فراوانی بافته می شده و چون ناصرالدین شاه بنیان گذار شیر و خورشید در‌ایران بوده از‌این رو گبه‌های نفیس بیشتر دارای طرح شیر،‌یا شیر خورشید بوده‌این گونه گبه‌های نفیس دارای ظرافت و زیبایی بسیار بوده عمدتاً برای خوانین بافته می شده و بیشتر از چله پشمی و از بهترین نوع پشم و مواد و نقشه و رنگ در‌این گونه گبه‌ها استفاده می شد. گبه‌ها با نقشهای شیر و شاید با نقشهای گل گبه، حوض گبه، گبه خشتی و طرحهای هندسی، همان طور که گفته شد، بیشتر برای بزرگان و خوانین‌ایل و‌یا برای هدیه به بزرگان‌ایلات دیگر و‌یا هدیه به سردمداران مملکت بود. نقش فرش پرادنبه بختیاری که الهام گرفته از طرحهای قشقایی و مقداری الهام گرفته از کوبیسم و نقشهای کوبلن فرانسه است شاید بتواند دلیلی باشد برای اثبات‌این مطلب که قشقایی‌ها و بختیاری‌ها از طرح‌ها و نقشهای‌یکدیگر الهام می گرفتند و در دست بافتهای خود استفاده می کردند

بیشتر طرحهای مورد استفاده از گبه ذهنی و هندسی بود و الهام گرفته از طبیعت و محیط اطرافشان بود. در آرایش و اجزاء و اشیاء در گبه‌ها بیشتر از طرح‌های حیوانات پیرامون و دور اطراف خود عشایر استفاده می شود و هر حیوان سمبل و نماد خاص خود را دارد. و از حیوانات مثل جغد و گربه سیاه و حیوانات افسانه‌ای مثل سیمرغ و اژدها در بافت گبه مرسوم نیست. مهمترین طرح و نقش گبه‌های عشایر قشقایی عبارتند از

1-طرح شیری

2-طرح خشتی

3-حوض گبه

4-گل گبه

5-طرح‌ایلاتی

6-طرح درختی

7-طرح هندسی

8-طرح ابرش

9-طرح چهارفصل

1-طرح شیر

محبوبترین و  بهترین نقش در پیش عشایر استانهای جنوب غربی‌ایران نقش شیر است که در‌ایران باستان و هم در فرهنگ اسلامی جای والایی داشته و دارد. شیر در مذهب شیعه به شجاعت و متانت و قدرت و دیگر صفات و خصلتهای مثبت به حضرت علی امام اول شیعیان نسبت داده می شود و احترام خاصی نزد‌ایرانیان و شیعیان دارد. و نظریه دیگری که وجود دارد مبنی بر‌اینکه در فارس شیر زیاد بوده و چون با گذشت زمان نسلشان منقرض شده و چون قشقایی‌ها از نقوشی که در دستبافتهای خود استفاده می کردند از طبیعت اطرافشان الهام می گرفتند،‌یعنی طبیعت گرایی که در ذات بافندگان وجود داشته شیر نیز در نزد قشقایی‌ها دارای اهمیت بوده، به همین علت آنان از نقش شیر استفاده کردند

 

اهمیت تاریخی طرح شیر

شیر از دوران ماقبل تاریخ به بعد به خصوص در دوره‌های تاریخی‌یعنی هخامنشی به بعد سمبل قوم‌ایران است. همان طور که در بنای تخت جمشید‌یا (پرسپولیس) در زمان هخامنشیان نقش شیر سمبل و نگاهدارنده و نشانه قدرت، ابهت، صلابت و‌یکه تازی مختص‌این حیوان و خانواده گربه سانان بزرگ چون ببر، پلنگ و… بوده به عنوان مثال در زمان حکومت هخامنشیان بر بخش عظیمی از سرزمین خشایارشاه والیان و حاکمان‌ایرانی در مصر را با علامت شیر به دیگر حکام معرفی می نمودند. که به طور کلی در مصر شیر را نشانه و سمبل‌ایرانی می دانستند. به همین ترتیب بعد از دوره هخامنشیان در دوره‌ ساسانیان شیر به عنوان نگهبان اصلی مهر‌یعنی خورشید به عنوان میترا به کار برده می شد، که بر روی سفال‌ها و سکه‌ها و بناهای‌این دوره نقش شیر دیده می شود. و در زمان قاجاریه نقش شیر بسیار اهمیت داشته به طوری که در زمان محمدعلی شاه قاجار نقش شیر در وسط پرچم‌ایران به کار برده می شده از‌این رو می‌توان نتیجه گرفت نقش شیر، از اهمیت ویژه‌ای نزد‌ایرانیان برخوردار است و‌این گونه نقش که در گبه‌ها به کار برده می شد به همین دلایلی بود که ذکر شد و بیشتر عشایر علاوه بر قشقایی‌ها از‌این طرح استفاده می کردند و شاید بتوان گفت نقش مشترکی بود که تمام بافندگان عشایر، هم قشقایی و هم بختیاری و همچنین‌ایل خمسه که در همسایگی غربی‌ایل قشقایی در سردسیر‌یعنی کهکیلویه و بویراحمد همسایه شمالی چهارمحال بختیاری و همسایه شرقی‌ایل خمسه در دستبافتهای خود از نقش شیر استفاده می کنند

2-طرح خشتی یا قابی شکل

این نقش شامل طرح‌هایی است که متن باریک به صورت منظم به چند  قسمت به شکل قاب تقسیم شده هر قاب ممکن است به طور جداگانه طرحی همگون و هماهنگ با دیگر قابها داشته و‌یا با آنها متفاوت باشد. نقش‌های به کار رفته در داخل قابها، طرح‌های هندسی؛ طرح درخت گل و مرغ و خاتم کاری است و نگاره‌های ستاره‌ای شکل تزئین کننده حاشیه‌های قابهاست.‌این طرح‌ها به صورت هندسی بوده و انواع آن عبارتند از طرح جوشقانی، قاب قرانی، لچک و ترنج طرح خشتی می تواند به صورت شطرنجی سیاه و سفید و دارای طرح‌های کوچک و هندسی در هر شطرنجی باشد. بافنده طرح شطرنجی بر طبق وضعیت زندگی روزانه‌ خود، رنگ سفید‌یا سیاه استفاده می کردند که رنگ سفید نشانه، آن است که آن روز، روز خوبی برایش محسوب می شود و اگر روز بدی داشته از رنگ سیاه استفاده می کرد، و شاید در طرح شطرنجی چند رنگ سفید و‌یا چند رنگ سیاه پشت سرهم قرار می گرفت

 

3-طرح حوض گبه

نقش به کار برده شده در آن به صورت ترنجی در وسط که گلی را نشان می دهد که از اطراف آن گل برگها و گل‌ها و غنچه‌هایی منشعب می شود. که در فارس معمولاً به ترنج حوض گفته می شود‌این نقش را به‌این علت حوض گبه می گویند چون در فارس ترنج را حوض و قشقایی‌ها آن را گول می گویند، و معمولاً جایی پست‌یا گودالی است که آب در آن جمع می شود و چون حوض در وسط حیاط خانه‌های قدیمی بود، از‌این رو به ترنج حوض هم می گویند

4-طرح گل گبه

نقش گل رز را در گبه طرح گل گبه می گویند که متن و زمینه آن از گل‌های سرخ رنگی که برگهای سبز رنگ داشتند تشکیل می شد و نقوشی در حاشیه داشته است که رنگ گلهای آن متفاوت از رنگ متن و زمینه است

 

5-طرح‌ایلاتی

این طرح که در میان‌ایلات و عشایر رواج داشته و دارد و از محیط طبیعی پیرامون خود الهام می گیرند، آن را به صورت نقشی در تار و پود گبه بافته اند.‌این نقش کلاً ذهنی است و در گبه و قالی، جاجیم و گلیم بافی مورد استفاده قرار می گیرد.‌این طرح بیشتر در میان قابهای لوزی، دایره، مربع، مستطیل و بیضی است که هر‌یک با طرح‌های‌ایرانی مانند گل، درخت، گیاه تزئین شده اند. اکثر طرح‌هایی که در بافت‌ایلاتی به کار برده می شود، اشکال هندسی و به صورت ذهنی توسط بافنده بافته می‌شود و هر طرح همراه با رنگ آمیزی متفاوت و مخصوص خود متعلق به فرهنگ خاص‌ایلات و عشایری است. انواع طرح‌های‌ایلاتی عبارتند از: 1-ایلاتی قشقایی2-ایلاتی لری 3-ایلاتی کردی
4-ایلاتی هیبت لو 5-ایلاتی تفرش بختیاری

 

6-طرح درختی

نقش‌این طرح بیشتر از درختان سرو، گل و برگ و حیوانات می باشد، درخت در زندگی آدمی همیشه دارای اهمیت بوده زیرا با استفاده از درخت می توانستند نیازهای خود را تأمین کنند و آن را به شکل‌های مختلف مورد استفاده قرار دهند در جاهایی که درخت کم بود و افراد آن مرز و بوم تصویر آن را بر روی صنایع دستی و دست بافتها می آفریدند که بیشترین نقشها در دست بافتهایی چون قالی و گبه به وجود آمده در‌این میان درخت سرو و بید مجنون مورد استفاده عشایر قرار گرفته است که سرو مظهر شادی و شادمانی و بید مجنون مظهر حزن و اندوه بوده است انواع‌این نقوش عبارتند از طرح درختی، طرح جانوری ترنج دار، طرح سروی، طرح گلدانی، طرح سراسری، و لچک و ترنج

 

 

7-طرح هندسی

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

دانلود مقاله فرش بافته های ایران در word

استاندارد

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید

 دانلود مقاله فرش بافته های ایران در word دارای 59 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد دانلود مقاله فرش بافته های ایران در word  کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه  و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

توجه : توضیحات زیر بخشی از متن اصلی می باشد که بدون قالب و فرمت بندی کپی شده است

بخشی از فهرست مطالب پروژه دانلود مقاله فرش بافته های ایران در word

مقدمه   
فصل اول
مشخصات عمومی و مواد اولیه   
تغییر درصد میزان کل یافته های اراک به انواع مختلف آن   
رنگ و رنگرزی در فرش   
شرح تظلم تجار قالی   
ملاحظات و عقیده کمیسیون   
بافت و تکمیل   
طرح و نقشه   
طراحان فرش   
فصل دوم
قالی سیستان   
قالی کهن سیستان   
قالی کهن سیستان   
سنت سیستانی و قالی ایرانی   
مبانی شناسایی قالی سیستان   
گره ترکی و گره فارسی  
رنگهای قالی سیستان   
نقشه های قالی سیستانی   
پدیده های استثنایی   
آخرین حلقه   
تنوع نقش   
نقش های سیستانی و وابستگی قومی   
برخی واژه ها  و اصطلاحات در فرشبافی   
برخی اصطلاحات در ابعاد و اندازه ها   
خلاصه و نتیجه گیری   

مقدمه

فرش اراک از نوع فرش درشت‌بافت و در بهترین فرم آن فرشهای با رجشمار متوسط 40 و به ندرت 50 یا بالاتر است آنچه فرش این منطقه بدان اشتهار یافته حضور نوعی خصلت بومی – منطقه‌ای و کهن براساس استفاده از پشم و رنگ و طرح‌های خام و ساده و تقریباً روستایی است

 قطعاً اگر قرار باشد فرش اراک را آنچنان که طی سالهای شکوفایی و آنچنان که بازارهای دنیا می‌پسندد( قبل از تأثیر تغییردهنده طرح‌های خارجی) در محدوده فرشهای روستایی و یا شهری طبقه‌بندی کنیم قطعاً خصوصیت روستایی این فرش غالب خواهد بود فرش اراک به بافت فرشهای ابریشمی شهره نیست. زیرا استفاده بسیار مناسب از پشم در فرشهایی به غایت ساده و طرح‌های ساده‌تر و رنگ‌آمیزی محدود ولی زیبا این فرش را بی نیاز از آن می‌کرد که برای بالابردن ارزش فرش متوسط به استفاده از مزد اولیه گرانقیمت شود

 آنچه در ولهله نخست در این گزارش به چشم می‌خورد آن است که مسأه رنگ ظاهراً پابه‌پای رشد و توسعه تجارت در مورد فرش مطرح گردیده‌است. در اواسط سلطنت مظفرالدین‌شاه حدود سالهای 1317 ه.ق به دلیل شکایات و مسائلی که در مورد فرش ایران در بازارهای خارج بوجود آمد با مساعدت شاه صدور فرشهای ایرانی که با رنگ جوهری( انیلینی) رنگ شده‌بود به خارج ممنوع شد

 با مرورو عمده آثار مکتوب درباره قالی‌بافی تقریباً‌نشانه‌ی مستقیم و مطمئنی از قالی اصیل سیستان نمی‌یابیم. در آثاری که راجع به قالی بلوچی نوشته شده‌است جسته گریخته و به صورت نامطمئن از یکی در قالی منسوب به سیستان سخن رفته‌است. بافندگی قدیم سیستان مرهوم کوشش در روحیه شاد و پرتوان زن سیستانی بوده‌است

 اما آنچه قالی سیستان را دور از دسترس تحقیق نگهداشته و تغییرات مهم زیست بومی و تاریخی است که منجر به ویرانی این گوشه از میهن ما شده‌است

متأسفانه هیچگونه اطلاعی در مورد جزئیات قالی‌ها چه از نظر جنس و فنون و چه از جهت رنگ، نقشه و اندازه‌ها در دست نیست حتی به انواع فرش‌ها با نام عمومی جامعه اشاره می‌شود و معلوم نیست که اینها قالی هستند یا گلیم. به این ترتیب اطلاعات ما محدود به نمونه‌های کهنه‌یی است که بطور تصادفی محل خرید آنها در مجموعه‌ها و آثار مربوط به فرش آمده‌است

 

2-3- ویژگی‌های فنی

الف) مشخصات عمومی و مواد اولیه

فرش اراک از نوع درشت‌بافت و در بهترین فرم آن فرشهای با رجشمار متوسط 40 و به ندرت 50 به بالا است. اگرچه فرشهایی وجود دارد که نشان می‌دهد در این منطقه گاه براساس برنامه‌ریزی و سفارش فرشهای ظریف نیز بافته شده‌است. آنچه فرش این منطقه بدان اشتهار یافته حضور نوعی خصلت بومی – منطقه‌ای و کهن براساس استفاده از پشم و رنگ و طرح‌های خام و ساده و تقریباً روستایی است. باید در اینجا ذکر کنیم که منظور از فرش درشت‌بافت فرشی است که در آن از پرزهای (گره‌های) ضخیم، بلند و مقاوم با خاصیت ارتجاعی مناسب استفاده شده باشد. این کیفیت که نقشی پوششی به فرش می‌بخشد یا ویژگیهای ایلیاتی و عشایر و روستاها و یا مناطق سردسیر و کوهستانی تطبیق دارد

قطعاً اگر قرار باشد فرش اراک را آنچنان که طی سالهای شکوفایی و آنچنان که بازارهای دنیا می‌پسندید (قبل از تأثیر تغییردهنده طرحهای خارجی) در محدوده فرشهای روستائی و یا شهری طبقه‌بندی کنیم قطعاً خصوصیت روستائی این فرش غالب خواهد بود

باید توجه داشت، در حالی که فرش 15-20 رج برخی نواحی انواع خرسکهایی پست با رنگها و بافتهایی زیر استاندارد به حساب می‌آیند، فرشهای قدیم مشک‌آباد با رجشماری بین 15-32 و اندکی بیش، شهرتی جهانی می‌یابد که بی‌تردید اگر بخشی از آن مربوط به رنگ‌آمیزی و نقوش ابتدایی این فرش باشد، بخشی از آن نوع پشم مصرفی با طول بلند و قابلیت ارتجاعی بسیار بوده‌است. این کیفیت در فرشهای نوع مرغوبتر آن زمان یعنی فرشهای ساروق (منطقه فراهان) که رجشماری بالاتری در حدود 35-40-45 نیز دارند، دیده می‌شود. پشم مصرفی این فرشها غالباً از نوع پشمهای مناسب ایرانی با طول بلند و ضخامت و جعد خاص خویش است که زمانی به وسیله دست و چرخچه‌های معمولی ریسیده می‌شد. انواع این پشمها از محلهای سبزوار، بروجرد، چهارمحال بختیاری و اطراف همدان و کرمانشاه تأمین می‌شده‌است که دارای بهترین نوع پشم برای فرش ایرانی‌اند

در آغاز اوج‌گیری تجارت فرش در اراک، بی‌شک تنوع طرح و رنگ‌آمیزی و نوع تولیداتی که عمدتاً فرشهای کوچک پارچه را دربر می‌گرفته، دلایل مرغوبیت این فرش بوده‌است. در سالهایی که به کمک کمپانیهای خارجی فرش اراک کاملاً‌ فرشی صادراتی می‌شود، رشد و نفوذ طرحهای باب پسند بازار کلیه فرشبافیهای منطقه را به سوی طرحهای خاصی سوق می‌دهد. در سالهای 1320- 1330 فرشهای اراک به سه دسته محل، مشک‌آباد و ساروق تقسیم می‌شود که کلاً زیر نفوذ و پوشش فرشی به نام ساروق قرار دارد

جدول زیر بخوبی نمودار تغییر فرشهای اراک طی 35 سال است

جدول 2 تقسیم درصد میزان کل بافته‌های اراک به انواع مختلف آن

نوع مشک‌آباد

75%

25%

نوع محال

15%

10%

نوع ساروق

5%

60%

نوع کمره و سرابند و سایر نواحی

5%

5%

مأخذ: کتاب قالی ایران

جدول فوق بخوبی گویا آن است که قبل از شهرت فرش اراک به عنوان ساروق فرشهای محلی نظیر مشک‌آباد دارای شهرت و اعتبار خاصی بوده‌اند. اگرچه شهرت فرش ساروق تدریجاً تمام فرشبافی سنتی منطقه را عقب راند ولی درخشش و شکوفایی این فرش نیز به دلیل آنکه پشتوانه آن متاسفانه خواست و میل تجار و کمپانیهای سودجو و فرصت‌طلب بود پایدار نماند و فرش ساروق کاملاً‌ از ویژگی‌های اصیل محلی خویش به دور افتاد. در دوران یاد شده بافت نوعی فرش با استفاده از نخهای ظریف (نخ فرنگی) باب می‌شود که در واقع آغاز استفاده از نخهای خارجی معروف کرک، با ظرافتی بالاتر از نمرات 2/10، است

بافت فرشهای بزرگ‌پارچه یکی از مشخصات این دوران است که بعدها با بافت برخی از فرشهای زیبا  و سفارشی توانایی بالقوه تولید فرشهای ظریف پرکار را در منطقه نشان می‌دهد

دلایل متفاوت و مختلفی برای مرغوبیت این فرش وجود دارد. از جمله آنها رواج دامداری و وجود تعداد زیاد گوسفندان بومی در منطقه مشک‌آباد در زمان رونق قالیبافی بوده‌است. پشم این گوسفندان تمام خصوصیات مورد نیاز خانه فرش، نظیر طول بلند جعد، ضخامت و قابلیت ارتجاع مناسب (در عین لطافت) را داشته‌است. برای ما تعیین صحت و سقم این مسأله و اینکه تولید پشم در زمانهای یاد شده در منطقه مشک‌آباد و فراهان چه اندازه بوده و آیا این پشم قادر به رقابت با پشم مناطقی نظیر سبزوار، کرمانشاه و یا مناطقی که نظیر سبزوار، کرمانشاه و یا مناطقی که پشمهای مناسب فرش دارند بوده‌است یا نه، امکان‌پذیر نیست ولی آنچه از فرشهای متعدد قدیمی دیدیم، نمودار استفاده از پشمهای لطیف و در عین حال زنده‌ای بود که با وجود گذرزمان هنوز قادرند درخشش و جلای خود را از طریق رنگ نشان دهند. این امر کاملاً دلالت بر استفاده از مواد اولیه مرغوب در فرشبافی قدیم این منطقه دارد

 فرش اراک بافت فرشهای ابریشمی شهره نیست. زیرا استفاده بسیار مناسب از پشم در فرشهایی به غایت ساده و طرح‌هایی ساده‌تر و رنگ‌آمیزی محدود ولی زیبا. این فرش را بی‌نیاز از آن می‌کرد که برای بالابردن ارزش خویش متوسل به استفاده از مواد اولیه گرانقیمت شود. علاوه بر آن پشمهای مورد استفاده از گوسفندان ایرانی که با دست ریسیده‌ می‌شد و به دست هنرمند رنگرز در پاتیل(خم) رنگرزی محتوی ذرات خشن روناس و پوست انار و پوست گردو کاربردی ماهرانه می‌یافت و سپس در زیرگذر از ذرات معلق در آبهای روان، رنگهای اضافی و خشونت الیاف خویش از دست می‌داد، سطحی آنچنان نرم و صیقلی و درخشان می‌یافت که نه تنها با ابریشم، حتی با رشته‌های طلای جهان نیز قابل قیاس نبود

ب) رنگ و رنگرزی در فرش

در زمانی که استفاده از نوع و تعدد رنگ وبویژه استفاده از مضامین و پرده‌های اروپایی در فرش به نوعی امتیاز تبدیل شده‌است، حیرت‌آور است اگر به یاد آوریم که زمانی فرش اراک بخاطر یک یا دو رنگ شهرتی جهانی یافته‌بود. هیچ اغراقی در این ادعا نیست که هر اندازه دستیابی ما به فرشهای قدیم ساروق با رنگهای دوغی معروف آن مشکل بود. پیداکردن فرشهای فراهان، با رنگهای آبی باشکوه و فرشهای مشک‌آباد با رنگهای روناسی و پشمهای معروف آن مشکل‌تر بود. چه بی‌تردید غالب این فرشها در زمان بافت خویش راهی بازارهای خارج شده و یا در موزه‌ها و گالری‌های خصوصی جایگزین گردیده‌اند

 در این زمان دفاع از رنگهای گیاهی و یا سنتی به دلیل محدودیت دامنه رنگی آنها و یا عدم قدرت رقابت برخی ویژگی‌های فنی آنها با ویژگی‌های شیمیایی، نوعی گیاه و تعصب بحساب می‌آید.[1] ولی چگونه می‌توان فرشهای خاص این منطقه را که با استفاده از عادی‌ترین شیوه‌های بافت و بدون استفاده از طرح‌های پیچیده هنری و با استفاده از تعدادی رنگ محدود یا زیباترین نتیجه ممکن تهیه می‌شده و برای خویش هویتی قابل توجه داشته‌است، فراموش کرد

 به هر طریق تمام آن رنگهایی که به صورت آبی فراهان، نیلی و روناسی مشک‌آباد

و یا قرمز دوغی ساروق که هنوز شهرت خود را بر سر فرشهای این منطقه دارد و رنگهای سبز و کرم  و زرد کاهی. از ترکیبات غنی گیاهی به دست می‌آمد و رنگهای روناس، پوست گردو، برگ‌بو، و پوست انار هریک سهمی با ارزش و شایسته‌ در رنگهای فرش این منطقه داشته‌اند. دکتر فوریه در خاطرات خود می‌نویسد:« اگر حقه‌بازی برخی تجار اروپایی را کنار می‌گذاشته می‌توانیم بگوئیم اهالی شهرستان اراک در جهت تهیه رنگ‌آمیزی و بافت قالی تا اوایل قرن چهاردهم هجری سرآمد ابناء وطن خود بوده‌اند و هنوز هم فرش خوب ایرانی را در بازار اروپایی به نام ساروق می‌شناسند.» به شهرت رنگهای فرش معروف ساروق نظیر تمام فرشهای کهن منطقه بخاطر استفاده از رنگهای گیاهی است. اگرچه بدان معنی نیست که وجود رنگی مثل نیل را که از قدیم رنگی غیرگیاهی بوده و یا قرمزدانه که حشره رنگینی است ندیده بگیریم. ولی در فرشهای این منطقه و یا مناطقی که به استفاده از رنگهای سنتی ایرانی شهرت دارد. استفاده از روناس( به ندرت قرمزدانه) برگ‌مو، پوست انار، پوست گردو و یا جفت و اسپرک رایج و غالب است

 ما در مساحت دیگری به دلایل و تفاوتهای رنگهای طبیعی و آنچه امروز رنگ صنعتی و شیمیای ویا جوهری نامیده شده و مصرف ناآگاهانه آن در فرش یکی از دلایل قطعی سقوط فرش برخی از مناطق ایران تلقی می‌گردد. ، اشاره کرده‌ایم. [2] ولی از آنجا که به نظر می‌رسد این رنگها تأثیری تعیین‌کننده در فرش اراک داشته‌اند، لازم است که بدان بیشتر بپردازیم

 اینکه امروز رنگهای صنعتی به دلایل بسیار از حمله قدرت، استحکام، ثبات سهولت رنگرزی، بازده بالا و غیره حضور خود را در مصارف گوناگون توجیه می‌کند شکی نیست و اتکا بر خصوصیت بی‌ثباتی و عدم استحکام جز بی‌اطلاعی از کیفیت رنگهایی که به عدد علم به بالاترین دستآوردهای فنی و تکنیکی رسیده‌اند. مفهومی ندارد

 اما زمانی که به 100 سال پیش برمی‌گردیم و شاهد آن هستیم که فرش اراک در آن شرایط و با حداقل امکانات به چه حدی از مهارت و شهرت در رنگ فرش رسیده بود، خواه‌ناخواه باید در معیارهای خویش تجدیدنظر کنیم. بویژه آنکه حضور رنگهای شیمیایی با آن کیفیتهای بی‌ثبات و غیرمعقول و آثار مخرب آنرا به هیچ چیز جز سودجویی تعدادی دلال و تاجر سودجو نمی‌توان تعبیر کرد

 شاید امروز مصرف رنگهای طبیعی در کارخانه‌های رسیندگی و با ماشینها و دستگاه‌های پیشرفته الکترونیکی و کامپیوتری مشکل باشد، ولی در زمان یادشده با توجه به فراوانی و ارزانی کارگر و با توجه به ناچیزبودن قیمت موادخام تمام شده‌ نسبت به قیمت فرشهایی که به بازارهای اروپا می‌رفت می‌توان میزان زیان این کار را دریافت. آنچه در وهله نخست در این گزارش به چشم می‌خورد آن است که مسأله رنگ ظاهراً پا‌به‌پای رشد و توسعه تجارت در مورد فرش مطرح گردیده‌است. در اواسط سلطنت مظفرالدین‌شاه حدود سالهای 1317ه.ق به دلیل شکایات و مسائلی که در مورد فرش ایران در بازارهای خارج بوجود آمد‌ با مساعدت شاه صدور فرشهای ایرانی که با رنگ جوهری( انیلینی) رنگ شده‌بود به خارج ممنوع شده. ترتیب کار نیز بدانسان بود که پس از پایان فرصتی که به تجار داده شده با افزایش رقمی بعنوان جریمه و یا مالیات اضافی صدور فرش عملاً ممنوع گردید. ظاهراً به دلایلی که از بوروکراسی کهنسال و گرفتار ایرانی سراغ داریم این کار به دلیل عدم دقت و یا مسامحه مأمورین و گمرک پیگیری جدی نشد. کمیسیون تحقیق مزبور که با شرکت جمعی از مسئولین وقت تشکیل گردید و نتیجه کار آن به تصویب هیئت وزراء با ریاست مستوفی‌الممالک رسید با استناد به سوابق ذکرشده با جدیت بیشتر به مسأله پرداخت

شرح تظلم تجار قالی

در یادداشت تجار درباره قالی جوهری بدین سان دادخواهی شده‌است

« ماده یازدهم صادرات ایران یک رشته آن قالی است که برخلاف قانون‌نامه گمرکی بر آن گمرک بسته‌اند که اسباب زحمت تجار و از میان‌رفتن آن تجارت است که اقلاً دو کرور کارگر فقیر از آن صنعت‌گذران می‌نمایند محروم و جبران خواهند شد و از تمام ولایات در این فقره تلگرافات تظلم‌آمیز و استرحام به هیئت محترم رسیده و کسی به عرض نرسیده مهلت تا افتتاح مجلس هم خواستند نشد. مطابق قانون اساسی هیچ مالیاتی وضع و تحمیل نمی‌شود مگر به تصویب مجلس ملی آیا این فصل معظم قانون اساسی از آن نسخ نشده.»

 نمایندگان تجار قالی‌فروش در کمیسیون اظهار داشتند

 « ما شنیده‌ایم که صنعت و تجارت در هر مملکتی آزاد است و سبب اینکه دولت ایران می‌خواهد ازتجارت قالی جوهری جلوگیری کند چیست؟ قانون گمرکی ناطق بر این است که از امتعه صادره از ایران نباید رسوم گمرکی گرفته‌شود. می‌خواهیم بدانیم که از قالی جوهری که قیمت عمده صادرات ایران است. موافق کدام قانون صدی شش حقوق گمرکی گرفته می‌شود؟ در هر مملکتی هم متاع خوب گران ساخته می‌شود و هم متاع پست ارزان. آیا می‌توان از یک کارخانه ساعت‌سازی فرنگی توقع کرد که تو حتماً ساعت طلا بساز؟ یا از یک کارخانه ماهوت‌بافی امریکایی تقاضا نمود که باید قهراً ماهوت هفت‌تومانی ببافی؟ طبقات مردم از حیث تمول در یک پایه نیستند، درجات مکنت و استطاعت درهر مملکتی متفاوت است. اشخاصی که مایه گذران خود را به صعوبت به چنگ می‌آورند چگونه می‌توانند ساعت طلا و یا ماهوت ذرعی هفت تومان بخرند؟ پس این کارخانه‌ها مجبورند که در مقابل ده‌ساعت طلا پنجاه ساعت نقره و نیکل هم بسازند یا در برابر ده توپ ماهوت هفت تومانی، صدتوپ ماهوت چهار تومانی و سه‌تومانی و ده‌تومانی هم ببفاند تابتوانند مال‌التجاره  خود را به تمام طبقات مردم بفروشند.همچنین ما قالی‌فروشها باید رنگ ثابت ذرعی بیست‌تومان آماه کنیم و هم قالی جوهری ذرعی سه‌ یا چهارتومان. جمعی آن را طالبند و گروهی این را خریدار. اگر دولت به ما اعتراض می‌کند که چرا قالی جوهری ارزان به خارجه می‌فروشید ما در جواب می‌گوئیم چرا ایرانی‌ها پارچه‌هایی که رنگش دوروز در برابر آفتاب دوام ندارد و هزارنوع اسباب خرازی که از مغازه به منزل نرسیده ضایع می‌شود از خارجه می‌خرند. در بازار دادوستد هر متاعی که خریدار دارد باید به معرض فروش درآید. ما خود می‌دانیم که رنگهای گیاهی ایرانی ثابت و پایدار است و رنگهای جوهری بی‌ثبات و ناپایدار. ولی وقتی می‌پرسیم که مثلا در آمریکا و قفقاز قالی جوهری بیشتر مرغوب است آیا تکلیف ماست که خریداران را موعظه کنیم که از قالی جوهر رنگ نخرند؟ ما کاسبیم ما به هر قالی که فرمایش بدهند مجبوریم همان مال را تهیه کنیم. بعلاوه یک مطلب اساسی دیگر داریم و حال آن را از کمیسیون می‌خواهیم

 ورود رنگ جوهری به ایران و استعمال آن در رنگ‌آمیزی قالی‌ها اساساً چه ضرری برای تجارت این مملکت دارد؟ به عقیده ما جز اینکه این قدغن و سخت‌گیریها قیمت قالی ایران را گران کند و قالیهای ازمیر و سایر جاها را در انظار مشتریان اروپایی وینگی دنیایی سهل‌اللبیع‌تر بنمایاند و بدین واسطه سکته بزرگی به قالی ایران بزند و از این قبل دوسه کرور قالیباف را به بیکاری و فقر و مسکنت دچار نماید هیچ نتیجه دیگر نخواهد داشت. شما اعضای کمیسیون اندکی تصور کنید ببینید که برای یک مشت تاجری که اغلب آنها هزارتومان یا دوهزارتوما بیشتر مایه ندارند و قالیهای خود را چند ماه است که به سرحد فرستاده تاکنون بواسطه تحمیلات گمرک از قبیل اخذ صدی‌شش حقوق گمرکی و دریافت جرائم گزاف و چه‌بسا مشکلات دیگر نتوانسته‌اند متاع خود را به خارجه حمل کنند چه ظلم و ستمی می‌گذرد. آیا گمان دارد که با این سد ابواب تجارت تجار ایران ورشکست نشوند و این رشته تجارت مفید که قالی است از میان نرود؟ اگر واقعاً مشتریان خارجه فقط طالب رنگ گیاهی ثابت بودند چرا تجارت قالی جوهری از پانزده‌سال به این طرف در تزاید بوده‌است؟ استاتیسیک گمرکی را ملاحظه بفرمائید صدق عرض ما معلوم خواهد شد. تصور نفرمایید که این کمیسیون نخستین مجمعی است که برای مذاکره عمل قالی جوهری تشکیل یافته. سابقاً در وزارت تجارت هم مجلسی از تجار و مأمورین دولتی برای مطالعه همین امر منقعد گردید. صرفه تجار قالی جوهری برای مملکت تا یک درجه در آن مجلس به ثبوت رسید. اما حالا که علیرغم اظهارات و تظلمات قالی‌فروشان ایرانی دولت بر خود متحتم کرده‌است که از تجارت قالیهای جوهری جلوگیری کند اقلاً‌ اینقدر مساعدت درباه تجار باید منظور داشت که این قدغن پس از آموختن اصول رنگ‌آمیزی با رنگهای ثابت به جماعت نابلد قالیبافان به مورد اجرا گذارده شود. وانگهی ما نمایندگان تجار قالی فروش اعتراض داریم که این کمیسیون بنفسه صلاحیت رأی‌دادن در عمل قالی جوهری را ندارد و مخصوصاً پیشنهاد می‌کنیم که مجلسی از اشخاص با خبرت و بصیرت در این امر از طرف دولت تشکیل شود که این عمل غامض را با ملاحظه صرفه ملک و ملت قطع و فصل کند.»

ملاحظات و عقیده کمیسیون

« کمیسیون فوق‌العاده تحقیق» اظهارات متظلمین را با کمال دقت و تعمق اصغا نمود. هر یک از دلایل ظاهراصلاحی را که اقامه کردند با مداقه هرچه تمامتر سنجیده نظریات خود را فقره به فقره ذیلاً به عرض آن هیئت معظمه می‌رساند

 اولاً- درست است که صنعت و تجارت در هر مملکتی آزاد است ولی از طرف دیگر دولت که نگهبان منافع و حال و استقبال ملت است مکلف می‌باشد که از هر فعل و

عملی که برای ثروت و سعادت مملکت ضرر مالی دارد اگرچه آن فعل و عمل به صورت تجارت هم باشد با تمام قوا جلوگیری نماید. وانگهی دولت تجارت قالی را به هیچوجه منع نکرده‌ فقط برای صلاح همین تجارت که فعلاً مهمترین سرمایه ایران است استعمال رنگ جوهری را در قالیهایی که بافته می‌شود قدغن نموده‌است

 ثانیاً- در اینکه صادرات ایران موافق قانون نباید گمرک بدهد بحثی نیست. اما چنانکه در مقدمه این راپورت ذکر شد حقی که از قالی جوهری در موقع خرید آن از ایران گرفته می‌شود رسوم گمرکی نیست بلکه حق مساعدت و اغماضی است که دولت در خروج این متاع که حمل آن قانوناً ممنوع می‌باشد برای رعایت حال صاحبان آن استثنائاً ملحوظ داشته‌است. برهان قاطع این حقیقت آن است که اگر این حقوق با رسوم گمرکی قابل الامتزاج یا ممکن الاشتباه بود سفرا و اتباع خارجه زودتر از تجار ایرانی برای ایجاد چنین حقوقی که مخالف معاهدات گمرکی است اعتراض می‌کردند. وجوهات حاصله از این حقوق چنانکه خزانه‌داری کل تفصیل آن را در موقع خود به استحضار اولیای دولت رسانیده است به مخارج یک اداره مطالعات تخصیص خواهد شد که برای رسیدگی در کلیه امور قالیبافی و استکمال این صنعت خصوصاً از نقطه‌نظر رنگ‌آمیزی و تسهیل طرق تعالی و ترقی این تجارت باید از طرف دولت تشکیل شود

ثالثاً: ارزانی و گزافی قالی بسته به رنگ جوهری یا نباتی آن نیست بلکه منوط به نوع پشم و طرز بافت است. چنانکه همه کس دیده‌است یک قالی رنگین به رنگ ثابت گیاهی که درشت وشل بافته شده‌باشد به قیمت خیلی ارزان( مثلاً ذرعی سه یا چهار تومان) و یک قالی رنگین به رنگهای غیرثابت [3]جوهری که از پشم اعلی یا ابریشم نفیس محکم و نازک بافته شده‌است به بهای گزاف

( مثلاً ذرعی پانزده الی بیست تومان) به فروش می‌رسد. این مسئله اگرچه پرواضح و هویدا است ولی چون حضرات متظلمین اصرار در تفاوت فوق‌العاده‌ مابین قالی جوهری و قالی رنگ ثابت داشتند کمیسیون برای مزید اطمینان از اشخاص بصیر و بی‌طرف محض استعلام نمود. همه تصدیق کردند که رنگ ثابت گیاهی ابداً بر خرج قالی نمی‌افزاید. بدلیل اینکه رنگهای ثابت با موادی ترکیب می‌شود که غالباً هیچ قیمت ندارد از قبیل پوست گردو، و پوست انار و غیره. بلکه تحصیل رنگ جوهری از بازار بیشتر خرج برمی‌دارد.چیزی که با این حال بعضی از قالیبافها را به استعمال رنگ جوهری ترغیب می‌کند همانا سرعت نفوذ جوهر است در پشم و سهولت بکاربردن آن. مثلاً اگر پشم باید در خم رنگهای نباتی دو شبانه‌روز بماند تا خوب رنگین شود نصف یا ربع آن مدت را اگر در رنگ جوهری بماند برای جذب آن لون کافی است. و این تفاوت یک یا دوروز د رعمل قالیبافی که مدت و صبر از شرایط لازم غیرمفارق اوست هیچ قابل مذاکره و اعتنا نیست. نتیجه این می‌شود که قالی‌بافها یک اندازه هم از روی تنبلی و تن‌آسایی رنگ جوهر را بررنگ ثابت گیاهی ترجیح می‌دهند. زیرا که این رنگ طبیعی منحصر تهیه و ترکیبی می‌خواهد و آن رنگ مصنوعی حاضر و آماده است

 مراتب معروضه فوق بطور وافی مدلل می‌دارد که تمثیل فیمابین قالی و ساعت و ماهوت جایز نیست. فی‌الواقع ارزانترین نوع قالی را می‌توان با کمال سهولت با رنگهای ثابت تهیه نمود

 رابعاً- منسوجات و اسباب خرازی که از فرنگ وارد می‌شود نیز قابل تشبیه با قالی نیست زیرا پارچه یا اسباب دیگر که شخص می‌خرد برای حاجت چندروزه یا چندماهه است و اگر رنگ این اجناس قبل از استعمال و پاره‌شدن خود جنس بپرد چندان اهمیتی برای صاحبانش ندارد. حال آنکه قالی را هرکس در هرجا ابتیاع می‌کند به قید حیات بلکه به امید بازگذاشتن آن به اولاد و احفاد یابازفروختن آن به قیمتی بالاتر می‌خرد. درواقع این متاع حکم سکه زروسیم را دارد که هرقدر کهنه‌تر می‌شود بیشتر ارزش بهم می‌رساند. رنگ قالی هم به مثابه نقش سکه است. فرشی که رنگش پریده باشد همان بهای پشمی که در او بکار برده شده به او تعلق می‌گیرد. چنانکه سکه کهنه سائیده بی‌نقش همان قیمت عیار طلا یا نقره که در اوست با خود دارد. خامساً اینکه حضرات قالی‌فروشها ادعا می‌کنند که در بعضی ممالک خارجه مخصوصاً قالی جوهری را طالبند ادعای محض است و  صورت خارجی ندارد. هر ذیشعوری از متاع رنگ رو متغیر است. چرا تجار قالیفروش اروپایی مقیم ایران مثل کمپانی یگلر و غیره هیچوقت قالی جوهری نمی‌بافند. برای اینکه قالی را باید در اروپا و آمریکا به فروش برسانند و اهالی این دو قطعه بالانحصار قالی رنگ گیاهی پایدار را راغبند و هرگاه سابقاً برای تجار قالیفروش ایرانی ممکن شده‌است که مقداری از قالیهای جوهری خود را در اروپا و آمریکا بفروشند یقیناً بواسطه این بوده است که چون در اول وهله تمیز رنگ بی‌ثبات از رنگ ثابت به یک نظر مشکل است خریداران خارجه آن قالیها را به اتگاء شهرت عالمگیر قدیم ثابت‌رنگ ایرانی اشباع کرده‌اند والا اگر مختصر شبهه از ثبات لون فرشهای مزبور داشتند ابداً به خرید آنها رغبت نمی‌نمودند. پس از این رو ثابت می‌شود که اصرار بعضی از تجار به حمل قالی جوهری به جای قالی ثابت بیشتر برای خاطر مختصر سودی است که می‌خواهند امروزه از این کسب ببرند. این جماعت مضار مالی این نفع شخصی را نسبت به تجار نوعی مملکت یا پیش‌بینی نمی‌کنند یا اگر هم بکنند به اندازه بهره آنی خودشان قابل توجه‌ نمی‌دانند


[1] – استفاده از رنگهای طبیعی یا سنتی شاید در اینجا شایسته‌تر باشد. زیرا قرمز دانه که رنگی مورد استفاده در فرش است حشره‌ای رنگین است و یا نیل که سابقاً آن را از سنگ لاجورد یا سنگهای معدنی استخراج می‌گردند. در ضمن باید گفت که هردو این رنگها از نوع رنگهای وارداتی است که چون از قدیم‌الایام در هنرهای دستی ایرانی استفاده می‌شد به صورت رنگ بومی درآمده‌است

[2] – در مورد ویژگی‌های فنی رنگهای طبیعی در قیاس با رنگهای شیمیایی در مقالات پیچیده همچنن کتاب فرش ایران سخن گفته‌ایم به دلیل اهمیت مطلب باید در اینجا سخن با مکرر کنیم که علیرغم تبات کمتر رنگهای گیاهی( در حدود درجه 5 استاندارد) در قیاس با رنگهای شیمیایی( که گاه تا حد استاندارد حداکثر 8 می‌رسد) این درجه ثبات برای فرش کافی و مناسب است. زیرا فرش کالایی نیست که بطور مداوم در زیر تابش نور مستقیم باشد و ضمناً به دلیل کیفیت خاص و کندی جلب این رنگها( که دارای ساختمان ناخالص‌اند) قابلیت تغییر رنگ آنها نیز تدریجی ومطلوب است و ضمناً ثبات رنگ در مقابل شستشو وسایش رنگهای گیاهی رقمی در حدود 4 است که با توجه به استاندارد درجه 5( حداکثر) بسیار مطلوب می‌باشد

 [3] – احتمالاً‌ هدف رنگهای شیمیایی بطور اعم است زیرا به هر حال رنگ غیرثایت بخصوص اگر با آزمایش سطحی رنگ بدهد باعث ارزش فرش نخواهد شد کما اینکه در صفحات بعد دیده می‌شود که اعضای کمیسیون کاملاً از وجود رنگهای صنعتی با ثبات اطلاع دارند

برای دریافت پروژه اینجا کلیک کنید